Concert voor 1000 Sterren '13

Margrith Vrenegoor
Producties
Archief
Hoe overleef ik klassieke muziek?
Participatieconcerten voor kinderen

Margrith Vrenegoor ontwikkelde samen met componist Toek Numan, filmer Peter Claassen en presentator Eric Robillard een aantal concerten om jong publiek kennis te laten maken met een symfonieorkest (of koor) in een grote concertzaal op een manier die blijvende indruk maakt, die de leerlingen aanspreekt, hen actief betrekt en die van grote kwaliteit is.

Het grote verschil met andere klassieke concerten voor kinderen is de (inter)actieve deelname door de kinderen zelf: de leerlingen spelen een verantwoordelijke muzikale en geregisseerde rol in de voorstelling, op een hoog niveau. Zo ontstaat een grote mate van betrokkenheid bij de uitvoering. Een betrokkenheid die garant staat voor een onuitwisbare herinnering, die een goede voedingsbodem vormt voor de ontwikkeling van toekomstige interesse in klassieke muziek.
De participatie wordt in een intensief traject op school voorbereid door middel van speciaal ontwikkeld lesmateriaal, dat integraal deel uitmaakt van het concept en de voorstelling. De leerlingen studeren op school hun aandeel in de voorstelling in en hun leerkrachten worden muzikaal geschoold.

 

 

 

Inhoud, doel en doelgroepen.
Klassieke muziek is voor veel mensen niet vanzelfsprekend en zeker niet voor kinderen. Door de participatievorm die wij kiezen, namelijk het hebben van een echte rol in en verantwoordelijkheid hebben voor de voorstelling, wordt het eigenaarschap dat zo essentieel is voor het beklijven van de ervaring maximaal uitgewerkt. De voorbereiding op school leidt tot saamhorigheid, de coaching en workshops leiden tot vergrote expertise bij de leerkrachten en de uitvoering leidt tot het positief ervaren van muziek op vele manieren.

De basis van de concerten vormt een bestaand klassiek (of modern) stuk voor symfonieorkest of groot koor. Er zijn verschillende werkvormen ontwikkeld om bruggen te slaan tussen de wereld van de kinderen en de wereld van de klassieke muziek. Bij het klassieke werk worden voor de leerlingen muziekstukken gecompo-

neerd, die nauw samenhangen met het oorspronkelijke werk. Deze speciaal gecomponeerde stukken hebben vaak de vorm van een lied, dat door de leerlingen gezongen wordt met begeleiding van het hele orkest (of koor). Muziek maken en beleven doet een beroep op zintuiglijke, intellectuele, emotionele en motorische vermogens. De leerlingen participeren daarom niet alleen met zingen, maar ook met  bodypercussie, dansen, instrumenten spelen, gedichten schrijven, actief luisteren of het ritmisch zeggen van teksten.  

Het grote verschil met alle andere klassieke projecten is de in detail vormgegeven voorbereiding op school, die garant staat voor een zinvolle participatie. In vijf lesuren leren de kinderen precies wat ze moeten doen om tijdens het concert vlekkeloos aan alles mee te kunnen doen. En wat ze in die uren geleerd hebben vergeten ze nooit meer.

De crux: de voorbereiding.
Het grote verschil met andere klassieke projecten wordt gevormd door de unieke manier van voorbereiden op alle participatie-onderdelen.
Er wordt een zeer uitgebreid lespakket gemaakt voor de leerkrachten. Dat is nodig om enerzijds de kinderen werkelijk iets te leren over muziek maken, anderzijds om de kwaliteit van de uitvoering door de leerlingen te garanderen.
Het lespakket is integraal verbonden met de voorstelling en bevat naast een lesbrief onder andere een speciaal gemaakte instructiefilm en ingezongen CD.
Alle leerkrachten krijgen een instructie door de makers van het project, zodat zij precies weten wat ze met het lespakket moeten doen.

De uitvoering van het lespakket op school vergt vijf lessen van een uur en een generale repetitie op school.
Op de les-DVD richten de dirigent, de presentator en de componist van het project zich rechtstreeks tot de leerlingen. Zij worden tijdens hun werk gefilmd. Zij vertellen wie zij zijn, wat hun rol is bij het concert en ze vertellen over de inhoud van het concert. Daarnaast bevat de DVD opnamen van de presentator, die alle handelingen die de leerlingen tijdens het concert moeten verrichten stapsgewijs voordoet, bijvoorbeeld bodypercussie en dansen. Door een toegankelijke menu-structuur kunnen deze handelingen heel vaak bekeken worden.
Door de prominente rol van de dirigent en de presentator op de DVD herkennen de leerlingen hen tijdens het concert en kunnen zij zich met hen identificeren.
Op de CD staan alle muzikale onderdelen, inclusief een karaoke-versie van het hele concert, zodat er op school geoefend kan worden en zelfs al een generale repetitie kan worden gehouden. Deze CD wordt speciaal voor dit project ingezongen door een goed kinderkoor. Als de leerlingen vaak naar deze CD luisteren zullen zij automatisch iets van het hoge niveau van zingen van het koor overnemen.

Familieconcert.
Deze concerten kunnen ook als familieconcert gegeven worden.
De les-CD wordt ook gebruikt voor het publiek van het familieconcert: alle kaartkopers krijgen per gezin een exemplaar met instructies thuisgestuurd, zodat ook bij het familieconcert een hoge mate van participatie en herkenning gegarandeerd is.
Basis is een bestaand, klassieke/moderne compositie voor symfonieorkest, ensemble of koor. Het concertthema zal telkens anders zijn, de werkwijze en de uitgangspunten steeds vergelijkbaar.
Het ontwikkelde concept is goed overdraagbaar aan andere (professionele) orkesten of (amateur-)koren.

 

Werkwijze.
De werkwijze, de muziek, het beeld bij de voorstelling, het lesmateriaal, de CD en de DVD; alle onderdelen lenen zich zeer eenvoudig voor uitvoering door andere belangstellenden. En de makers vinden het belangrijk dat deze intensieve producties niet louter eenmalig uitgevoerd worden. Daarmee kent het project een hoge mate van overdraagbaarheid, die aan het muziekeducatieve klimaat in Nederland en daarbuiten een belangrijke bijdrage kan leveren. Wij willen tenslotte niets minder dan muziekeducatie rond (klassieke) muziek een enorme impuls geven.

Een concert met orkest in een mooie grote zaal bezoeken is één ding; er werkelijk deel van uit te maken op een kwalitatief hoogstaande manier door er van te voren hard aan te werken, ter plekke voortdurend mee te doen en na afloop apetrots  de mooie zaal te verlaten is iets heel anders.

De actieve deelname door de leerlingen zoals hierboven beschreven kent nog een andere component: doordat de kinderen in de zaal deel uitmaken van en verantwoordelijkheid hebben voor de uitvoering, wordt de rol van de professionele musici op het podium ook heel anders. Zij werken immers plotseling samen met een hele zaal uitvoerders! De musici op het podium leren met dit project hun uitvoerderschap op een andere manier te bezien; de geregisseerde interactie met

 

1000 basisschoolleerlingen neemt veel afstand weg, 'musiceren voor publiek' wordt tot de kernwaarden teruggebracht.

Overdraagbaarheid.
Het concept van voorbereiding en voorstelling ligt vast; noten, beeld, lesmateriaal en organisatie zijn allemaal kant-en-klare eenheden die eenvoudig door andere organisaties uitgevoerd kunnen worden.

 

 

 

 

Tekst: Margrith Vrenegoor en Lucien Schippers, programmeur en hoofd educatie Vredenburg